گردش زمین به دور محورش

یکی از مسایل مهم نجومی مسئله گردش زمین به دور محورش است . این واقعیت که انسان روی سیاره ای دوار زندگی می کند.هرچند برای انسان قرن 20 واضح است.مدت ها طولانی موضوعی غیر قابل اثبات به نظر می رسید . 

 

به طور کلی شتاب حاصل از حرکت وضعی(کوریولیس) را در یک دستگاه گرداننده می توان دریافت . همین شتاب است که در مورد .

زمین نیز موجب ساییده شدن کرانه های سمت راست رودخانه ها در نیمکره شمالی و ساییده شدن کرانه سمت چب رودخانه ها در نیمکره جنوبی می شود . اما شتاب کوریولیس فقط در یک جسم متحرک مشهود است و به علاوه استناد به این شتاب در حکم روشی غیر مستقیم برای اثبات حرکت وضعی سیاره زمین خواهد بود . پدیده هایی که می توانند دلیلی بر واقعیت حرکت وضعی زمین باشند بسیار قانع کننده تر از پدیده هایی هستند که شتاب را به ثبوت می رسانند .شاید چنین به نظر رسد که حرکت روزانه و مرئی خورشید در آسمان و آمدن شب و روز از پی هم را می توان دلیلی غیر قابل تردید برای گردش زمین به حساب آورد . اما اشکال کار در اینجاست که اگر زمین ثابت می بود و اجرام آسمانی از جمله خورشید به دور آن می چرخیدند در مشاهده پدیده های فوق تغییرحاصل نمی شد . قضاوت در مورد حرکت وضعی  دیگر اجرام آسمانی  بر اساس مشاهده غیر مستقیم امکان پذیر بود . مثلا دوران خورشید را می توان از روی کلفهای آن در یافت . در مورد سیاره مریخ نیز تغییرات و ویژگی های سطحی آن از زمین قابل دیدن بود . اما در مورد سیاره خودمان امکان چنین مشاهداتی از خارج از کره زمین وجود نداشت . آزمایش آونگ فوکو به طرزی قانع کننده حرکت وضعی زمین را ثابت کرد .که عبارت است از وزنه ای آویخته از نخ یکی از ساده ترین ولی در عین حال مهمترین ابزارهاست                                                                                                   

 بر ادامه ی مطلب کلیک کنید.

چرا ستارها پایدارند؟

 ميدانيم كه گرانش، يك نيروي جذب كننده است، پس اگر يك بسته ماده در يك ستاره داشته باشيم، گرانش سعي ميكند آن بسته را به سمت مركز ستاره بكشد. 

ميدانيم كه گرانش، يك نيروي جذب كننده است، پس اگر يك بسته ماده در يك ستاره داشته باشيم، گرانش سعي ميكند آن بسته را به سمت مركز ستاره بكشد. ولي ما ميدانيم كه بيشتر ستاره ها در حالت كلي از نظر ديناميكي پايدارند، به اين معني كه جسم نميتواند به داخل ستاره سقوط آزاد كند- چيزي در برابر نيروي گرانش مقاومت ميكند. در فيزيك، چيزي كه حركت نمي كند، ساكن ( Static ) ناميده ميشود و طبق قانون اول نيوتن تنها جسمي ساكن است كه برآيند نيروهاي وارد بر آن صفر باشد. پس اگر بسته ماده در يك ستاره ساكن باشد، بايد نيرويي در خلاف جهت گرانش به آن وارد شود. به زبان رياضي تر ميتوان گفت:

 كه در آن g نشان دهنده گرانش و b نيروي رانش ( ضد گرانش) است. اكنون نميدانيم كه نيروي رانش چه نوع نيروييست، اما ميدانيم كه نيرويي در ستاره هست كه مواد را به سمت خارج ميراند.

ميتوانيم نيروي گرانش را از رابطه زير محاسبه كنيم:

 

  كه در آن G ثابت جهاني گرانش، M جرم ستاره، m جرم بسته ماده و r فاصله مركز ستاره تا بسته است.

فشار نيروي وارد بر واحد سطح است. ميدانيم كه گازها داراي فشارند، و نمونه اين حكم را در فشار اتمسفر زمين به خوبي حس ميكنيم. رابطه ساده اي براي محاسبه فشار گازها وجود دارد:

 

 

 

 

تعاریف ابتدایی نجوم کروی

کره ی سماوی:کره ای است که به مرکز دید ناظر و به شعاع بی نهایت یعنی به اندازه دید ناظر باشد.

محور عالم:عبارت است از همان محور زمین که از دو طرف تا بی نهایت امتداد دارد.

استوای سماوی:همان استوای زمین است که ابعاد آن تا بی نهایت ادامه دارد.

سمت الرس و سمت القدم:محل تلاقی محور قائم با کره ی سماوی در بالی سر سمت الرس و در پایین پا را سمت القدم گویند.

ادامه دارد. 

یک سوال تشریحی ار مکانیک سماوی

کره ای زمین با چه سرعتی حول محور قطبی خود بچرخد تا اجسامی که بر روی استوا قرار دارند به حالت بی وزنی برسند؟یعنی شتاب جاذبه زمین در آن نقاط صفر است.

جواب نهایی را در بخش نظرات وارد کنید.جواب درست را هفته ی بعد در وبلاگ می نویسم.

زمان برگزاری آزمون مرحله ی 2

طبق تصمیم باشگاه دانش پژوهان جوان روز جمعه ۷/۱۱/۸۶ ساعت ۷:۰۰ مرحله ی دوم المپیاد نجوم در مراکز استان برگزار میشود.

تعداد کل شرکت کنندگان دراین مرحله ۶۳۱ نفر که از این میزان ۴۲۵ نفر پسر و۲۰۶ نفر دختر هستند.

سوالی از نجوم کروی

ستاره ای در ساعت ۱۲ ظهر از سرسو ناظری عبور میکند این ستاره در چه ساعتی طلوع و در چه ساعتی غروب کرده است اگر بدانیم عرض جغرفیایی ناظر ۳۶ است؟

جواب در روزهای آینده

اطلاعات ساده ی نجومی

1= مدل خورشيد مرکزي منظومه ي شمسي اولين بار توسط کپرنيک بيان شد.

2= هر پارسک معادل 3.26 سال نوري است.

3= ارتفاع ستاره ي قطبي در هر محل با عرض جغرافيايي آن محل برابر است.

4= متمم ارتفاع یک جسم فاصله ی سمت الرسی آن نام دارد.

چند سوال

در عرض جغرافیایی ۴۵ درجه بزرگترین سمت یک ستاره ی دور قطبی ۴۵ درجه شرقی است.میل این ستاره چند است؟

قدر حدی یک تلسکوپ با قطر آینه ی اصلی ۸ سانتی متر در آسمان ایده ال چند است؟

جواب چند روز دیگر 

منابع مرحله ی دوم المپیاد نجوم

نجوم کروی:

از مهمترین کتابهاست:

فصل ۱ و ۲ فول بخونید.

فصل۳ (شکست) رو بخونید.

مدارهای ستاره های دوتایی فصل۱۴ رو لازم نیست عمیق بخونید ولی حتما نگاهی بندازید.

یکسری جزوه هست نوشته ی اقای گیاهی ُبرای درک گرفتگی ها خوبه اگر کسی داره بخونه اگر هم نه صبر کنه تا اگر خدا بخواهد من بچه ها رو پیدا کنم بگم جزوه رو اسکن کنند(من خودم اسکنر ندارم)

کتاب زرد رنگ آشنایی با اختر فیزیک ستاره ای رو عمیق بفهمید چونکه یکجاهایی نکاتی داره که تو هیچ کتابی من ندیدم.

نکاتی بود که به ذهنم می رسید البته. منابعی رو که قبلا در سایت باشگاه اعلام شده بود هم هست که دیگه اونها رو نگفتم.

اصل کاری که ما می تونیم بکنیم اینه که جزوه هامون رو براتون بذاریم رو سایت...که این عید کار رو یکم عقب می اندازه.الان هم بلیت ما داره وقتش می گذره اگه همین الان بلند نشم می ترسم نرسیم.

خلاصه ببخشید که یکم خلاصه شد.بر می گردم(اگه خدا بخواد) مفصلتر می گم.